Je hebt patrijzen en kwartels: allebei hoenderachtigen van het West-Europese akkerland. Toch verschillen ze sterk van elkaar. Patrijzen zijn echte standvogels, terwijl kwartels als zomergast komen en gaan.

Ik ken deze spreeuwgrote trekvogels ook van mijn reizen naar Sahellanden zoals Niger en Senegal. In open landbouwgebieden, waar veel sprinkhanen voorkomen, zie je er tijdens tellingen geregeld meerdere voor je opvliegen. Ook in Europa is de kwartel als broedvogel zeker niet zeldzaam, al verschilt het sterk per jaar. Het ene jaar hoor je ze nauwelijks, het andere jaar lijken ze ineens overal te zitten.

2026 lijkt zo’n goed kwarteljaar te zijn, of te worden. Eerder deze maand hoorde ik op Voorne-Putten het karakteristieke “kwik-me-dit, kwik-me-dit” vanuit een tarweveld. Ook in de Hoeksche Waard kwam ik ze tegen, tot tweemaal toe in de geslaagde klaveronderzaai van BIOSTEE.

Doof zijn kwartels beslist niet. Het zijn uitgesproken vocale vogels, met een avontuurlijk bestaan als trekvogel. Daarnaast leiden ze een vrij losbandig leven: de hennetjes bepalen welke mannetjes met hen mogen paren. In zekere zin zijn het vrijgevochten vogels. Joost mag weten welke mechanismen ervoor zorgen dat het ene jaar bijna kwartelloos is, terwijl het andere jaar een piekjaar wordt.

Feit blijft dat een mooie zomeravond in het akkerland eigenlijk niet compleet is zonder dat fraaie geluidje van de kwartel.

Boeren kennen kwartels trouwens vaak beter dan veel natuurliefhebbers. Dat heeft een eenvoudige reden. Wie tijdens de oogst van tarwe of gerst op de combine zit en goed oplet, ziet ze soms vlak voor zich wegvliegen. Met een beetje geluk herken je ook de jongen: die zijn net iets compacter en donkerder dan de volwassen kwartels.

Bewonder hieronder het filmpje van een roepende kwartel: 

Ben Koks

Akkervogelonderzoeker bij Rotterdam de boer op!